Trí thông minh nhân tạo

31032009_asimo

Liệu người máy Asimo của hãng Honda (Nhật Bản) đã được coi là có trí thông minh nhân tạo?

Liệu nhân loại đã sẵn sàng đón nhận trí thông minh nhân tạo? Hiện tại, những nghiên cứu về trí thông minh nhân tạo mới chỉ ở giai đoạn so sánh với hệ thần kinh của con gián. Tuy nhiên như thế cũng là tốt lắm rồi.

Vào những năm 80 thế kỷ trước, khi chiếc máy tính ZX Spectrum còn là mơ ước của mỗi bạn trẻ, nhà văn viễn tưởng khoa học Ba Lan Stanislav Lem đã viết tiểu thuyết "Golem XIV" kể về cuộc trò chuyện với máy móc thông minh. Ông cũng dự đoán sự xuất hiện của trí thông minh nhân tạo vào những năm 30 thế kỷ XXI.

Một phần tư thế kỷ trôi qua, tốc độ tính toán của các máy tính tăng lên hàng ngàn lần, còn dung lượng bộ nhớ của chúng tăng lên hàng triệu lần. Trong khoảng thời gian đủ để một thế hệ lớn lên, chúng ta đã đi từ máy điện toán thô sơ đến máy tính có khả năng đánh cờ với người. Sự phát triển mạnh mẽ của máy tính đã dẫn tới việc hình thành trí thông minh nhân tạo ở dạng sơ khai. Theo các nhà khoa học, chẳng bao lâu nữa trí thông minh nhân tạo ở dạng sơ khai này sẽ đạt đến "tuổi trưởng thành".

Liệu chúng ta đã sẵn sàng chờ đón trí thông minh nhân tạo? Số phận nhân loại sẽ ra sao, khi mà chuẩn duy nhất để chúng ta tự định nghĩa và phân biệt với các loài động vật khác, đó là nhận thức, lại được "chia sẻ" với những dạng sống nhân tạo?

Những câu hỏi như vậy dường như không làm bận tâm các nhà khoa học, đang nghiên cứu về các thế hệ máy tính biết suy nghĩ. Hoạt động của họ dựa trên quan điểm cho rằng con người chẳng qua cũng chỉ là cỗ máy sinh học. Suy nghĩ, các quá trình nhận biết... là kết quả của những biến đổi hoá học và vật lý học diễn ra trong não bộ; và những biến đổi này có thể khám phá và tạo ra trong các hệ thống điện tử.

Có hai phương pháp chính dẫn đến việc thiết kế trí não nhân tạo. Phương pháp thứ nhất dựa trên việc tạo ra cỗ máy có thể thay thế bộ não với hi vọng là khi có những kích thích phù hợp sẽ xuất hiện dạng nhận thức nào đó. Phương pháp thứ hai là tạo ra các chương trình để máy móc tự học và nhận biết được môi trường xung quanh. Như thực tế đã chứng minh, cả hai phương pháp đều có điểm yếu và vẫn chưa đạt được mục tiêu đề ra.

Con ruồi nghĩ gì?

Não của ruồi giấm chỉ lớn bằng một cái dấu chấm câu. Liệu có thể cắt nó thành 6000 mảnh nhỏ? Hoá ra là có thể được. Tại Viện y khoa Howard Hughes ở Virginia (Mỹ) các nhà khoa học đang tiến hành công việc "quét" ba chiều não ruồi Drosophila. Để làm được việc này, cần phải cắt não ruồi thành nhiều lát mỏng, sau đó đưa vào máy scanner để tạo ra sơ đồ vị trí các nơ ron thần kinh và các mối liên hệ giữa chúng. Các nhà khoa học dự đoán rằng việc phân tích các dữ liệu hình thành trong quá trình "quét" não ruồi sẽ mất khoảng 5 năm. Một mô hình được tạo ra sẽ cho phép thiết kế bản copy chính xác não ruồi với việc sử dụng các vi mạch truyền thống. Vậy nhờ đó liệu chúng ta có thể hiểu được hoạt động của hệ thống thần kinh của ruồi và sau nữa là của người hay không? Liệu đây có phải là bước đi tiếp theo để đạt đến mục tiêu là tạo ra siêu máy tính có khả năng như con người?

Có thể đặt hy vọng vào công trình của các nhà nghiên cứu ở Trung tâm nghiên cứu Almaden ở Nevada (Mỹ). Vào năm 2007, họ đã sử dụng siêu máy tính Blue Gene L để mô phỏng công việc của một "sinh vật ảo" có năng lực suy nghĩ tương đương một nửa não chuột.

Bộ não chuột bao gồm khoảng 16 triệu nơ ron. Não người gồm khoảng 100 tỷ nơ ron và lớn hơn não chuột nhiều lần (về thể tích). Những con số này có thể dập tắt hy vọng về việc tạo ra "bộ não ảo" tương đương não người trong một tương lai không xa...

Thu Nguyệt (Theo Politics) - Báo Giáo Dục và Thời Đại